444 0 769

Genel Anestezi ve Sedasyon ile Dentalfobi ( Diş Tedavisi Korkusu) Tedavileri

Ameliyathane,
 
Bazı çocuklar ve iletişim kurulamayacak derecede ki kişiler (engelli bireyler) genel anestezi ihtiyacı duyabilirler.
 
Uzun vadede bakıldığında bu kişilerin doktor ve tedaviden kaçmaları, günümüzde çok yüksek bir seviyeye ulaşmış olan habis hastalıkların erken teşhis ve tedavi şansını ellerinden alacaktır.
 
Bu kişilerin tedavisi yapılamadığında kendilerinde daha büyük sorunlar çıkmakta ve dişlerindeki tedavi seçeneği daha da azalmaktadır.
 
Ayrıca beslenme bozukluğuna yol açmaktadır. İleri cerrahi vakalarında da genel anestezi ihtiyacı duyulabilir. Aşırı korkak ciddi diş hekimi fobi sorunu olan kişilerde bu grubun içine girer.
 
Genel anestezide her türlü diş tedavileri yapılabilir. Hem kişilerin aşırı korkusundan doğan sorunları ortadan kaldırmış hem de kişilerin tedavisi güvenli bir şekilde yapılmış olur.
 
Genel Anestezi “güvenli koşullar altında” yapıldığıda risk taşımaz. Güvenli koşullarda anestezi, iki olmazsa olmazın birlikteliğidir.
 
Bu deneyimli ve bilgili anestezi ekibi ile gelişmiş anestezi ekipmanı anlamındadır.
 
Ameliyathane, en gelişmiş anestezi cihazlarının ve tedavi süresince yaşamsal fonksiyonların devamlı izlenip kayıt altına alındığı bir bölgedir. Bilgili, deneyimli, sorumlu, insan sevgisi ve insanlara yardım duygusu gelişmiş kişilerden oluşan bir ekip ancak doğru bir anestezi verebilir.

Diş Hekimliğinde Genel Anestezi Tarihçesi Nedir?
Diş hekimliğinde zaman zaman genel anesteziye duyulan gereksinim tarih boyunca diş hekimlerini bu konu üzerinde daha kapsamlı düşünmeye ve araştırmaya yöneltmiştir. Anestezi alanında, 1540 yılında dietil-eter ile başlayan, 1700’lü yılların sonlarında nitrözoksit, 1840’larda eter ve kloroform, 1930’larda siklopropan ve 1956’da halotan ile devam eden ideal bir anestezik madde bulma konusundaki çalışmalarda zaman zamandiş hekimleri çok önemli roller üstlenmişlerdir.1940’lı yıllara gelindiğinde dental amaçlı genel anestezi uygulamalarında standart bir yöntemin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılmış; diş hekimliği olgularına anestezi verebilecek beceri ve bilgilerle donatılmış uzman anestezistlerin denetiminde elektro kardiyogram, palsoksimetre, kopnograf, defibrilatör gibi her türlü monitörizasyon ekipmanın hazır bulunduğu güvenilir koşullarda çalışılması gereği yaygın olarak kabul görmüştür.
Genel Anestezi Nedir?
Genel anestezi, anestezik ajanlarla meydana gelen, tüm vücutta ağrı duyusunun kaybı ile karakterize, geri dönüşü olan bir bilinçsizlik durumu olarak tanımlanmaktadır .Anestezi terimi ilk kez 1846 yılında Oliver Wendell Holmes tarafından kullanılmıştır. Bu tanım gerçekte, hastada bilincin ve ağrı da dahil olmak üzere tüm duyuların geçici olarak kaybolmasını ifade eder. Genel anestezi, sedasyonun daha fazla derinleştirilmesiyle elde edilen kontrol altındaki bilinçsizlik durumudur. Bilinçsizlik durumu anestezik etkili ilaçların santral sinir sisteminde yaptığı depresif etki sonucu ortaya çıkar. Genel anestezi altındaki hastada, bilinçsizlik ve ağrı duyusunun kaybıyla birlikte, koruyucu larengeal reflekslerin kaybı, amnezi ve iskeletsel kas tonusunun kaybı da meydana gelir.
Genel Anestezinin Amaçları Nedir?
  1. Bilinç kaybı
  2. Ağrı duyusu algılanmasının engellenmesi
  3. Cerrahi uyarıya bağlı refleks yanıtın önlenmesi
  4. Ağrı nedeniyle ortaya çıkacak katekolamin artışının engellenmesi
  5. Strese karşı yanıtı azaltmak
  6. Cerrahi için gerekli kas gevşekliğinin sağlanmasıdır.
Diş Hekimliğinde Genel Anestezinin Avantajları Nedir?
Genel anestezi  uygulanmasıyla, korkan ve uyumlu olmayan çocuğun.vr kişilerin  tedavisini engelleyen faktörler ortadan  kalkmış olur. Bu yöntemin avantajları:
  1. Genel anestezinin  başarısı için hastanın kooperasyonuna ihtiyaç yoktur.
  2. Hastada bilinçsizlik durumunun meydana gelmesi: Bu  özellik genel anestezinin hem avantajı hem de dezavantajı olarak  nitelendirilir.Fiziksel ve mental problemleri olan hastalara, bilinçsizlik  meydana gelmeden ideal bir dental tedavi ve girişim yapılamaz.
  3. Hasta ağrılı uyaranlara tepkisizdir.
  4. Amnezi: Hastada bilinçsizlik durumunun sonucu  oluşan amnezi,özellikle kaygılı ve endişeli hastalar için bir avantajdır. Ancak  amnezi sağlamak amacıyla bir yönteme başvurulacaksa veya amnezioluşturmak ilk  amaç ise genel anestezi kontrendikedir, onun yerine midazolamla veya diazepam  ile bilinçli sedasyon yöntemi tercih edilmelidir.
  5. Bazı hastalar için genel anestezi yöntemi tek  seçenek olabilir. Özelliklemental ve fiziksel engelli hastalar, küçük çocuklar,  multiple skleroz,Down sendromu otizm ve serebral palsi gibi sendromlu çocuklara  dental tedavi genel anestezi altında yapılmalıdır.
  6. Genel anestezinin etki etme süresi hızlıdır. Genel  anestezik ajanlargenelde IV veya inhalasyon yoluyla uygulanmaktadır. Bu iki  yöntem en hızlı etki etme özelliğine sahiptir. Genelde bilinç kaybı 1 dakika içerisinde  meydana gelir.
  7. İlaç titrasyonu mümkündür. Böylece en küçük doz ile  en fazla anestezik düzeyi oluşturulabilir.
Diş Hekimliğinde Genel Anestezinin Dezavantajları Nedir?
  1. Hastada bilinçsizlik durumuna bağlı olarak koruyucu  refleksler kaybolur. Bilinçsizlik durumunu takiben santral sinir sisteminde ve koruyucu  reflekslerde depresyon meydana gelir. Diş tedavisi sırasında oral kavitede  biriken su, kan, tükürük ve diş dokusu artıkları hava yolunu  tıkayabilir. Anestezi uzmanı hastanın hava yolunun açıkolduğundan emin olmalıdır. 
  2. Genel anestezi uygulanmasıyla solunum ve  kardiovasküler sistem gibi vital bulgular  deprese olur. 
  3. İleri düzeyde eğitim ve tecrübe gerektirir. Genel  anestezi uygulayacak doktor veya diş hekimi genel anestezi konusunda en az 2  yıl tam zamanlı eğitim almalıdır. Anestezi ekibine ihtiyaç vardır. Ekipte en az  bir anestezi uzmanı, anestezi hemşiresi ve yardımcı hemşire bulunması  gereklidir. Anestezik işlemlerin tek bir kişi tarafından uygulanması hastada  ciddi komplikasyonların meydana gelmesine neden olur. 
  4. Genel anestezi uygulamak için özel aletler ve  cihazlar gerekmektedir.Anestezi uygulamak için laringoskoplar, endotrakeal tüpler, oro venazofaringeal airway’ler, hastanın solunum ve kardiyovasküler sisteminin takibi için çeşitli monitörizasyon sistemleri gerekmektedir. 
  5. Genel anesteziden sonra hastanın derlenmesi için  özel alan olmalıdır. 
  6. Anestezi sonrası komplikasyonlar, genel anestezide  bilinçli sedasyona göre daha çok oluşmaktadır. 
  7. Genel anestezi yönteminde hastanın aç kalma süresi  uzundur. Hastalar en az 6 saat katı ve sıvı gıdalar almamalıdır. Midede yiyeceklerin  bulunması halinde anestezi uygulandığında, hastalarda oluşabilecek kusma, hava  yolu obstrüksiyonu ve aspirasyona bağlı akciğer  enfeksiyonuna neden olabilir.
  8. Genel anestezi uygulanacak hastaların preoperatif  değerlendirilmesi çok önemlidir. Hastaya laboratuar testleri uygulanmalıdır.  Hastanıntam kan (CBC), hematokrit / hemoglobin testleri yapılmalıdır.
  9. Çok az diş hekimi, hastane ortamındaki işleyen  prosedürlere aşinadır.
Genel Anestezinin Kimlerde Uygulanabilinir?
  1. Problemli çocuklar
  2. Aşırı diş hekimi korkusu olan kişilerde
  3. Geniş kapsamlı cerrahi girişimler (artroskopi)
  4. Bebek ve küçük çocuklar
  5. Geçireceği cerrahi girişimin lokal veya regional anestezi altında güvenle yapabileceğine dair önerilere rağmen genel anesteziyi tercih eden yetişkinler
  6. Mental bozukluğu olan hastalar
  7. Lokal anesteziklerin eki sürelerinin kısıtlı olması nedeni ile uzun cerrahi girişimler
  8. Lokal anestezinin uygun ve yeterli olmadığı cerrahi girişimler
  9. Lokal anesteziklere karşı bir toksik veya alerjik reaksiyon anamneziveren hastalar
  10. Antikoagulan tedavi görmekte olan hastalar
  11. Engelli bireylerde,kendisi ile iletişim kurulamayacak bireylerde 
  12. Yeteri kadar zamanı olmayan kişilerin uzun sürecek diş tedavilerin, hepsinin bir anda  yaparak zamandan tasaruf sağlanması
Genel Anestezi Hangi Koşullarda Yapılmamalıdır?
  1. Genel anestezi konusunda tecrübeli ve eğitimli doktor ve yardımcı personel olmadığı durumlarda,
  2. Genel anestezi sağlamak için gereken ekipman ve ortam olmadığında,
  3. ASA III ve IV grubuna giren hastalarda,
  4. Yeni yemek yemiş, ağız yolu ile sıvı almış hastalarda,
  5. Anemi veya kanama bozuklukları olan hastalarda,
  6. Göğüs kaslarını etkileyen polimiyelitis özgeçmişi olan hastalarda,
  7. Miyastenia gravis geçiren hastalarda,
  8. Kısa ve kalın boynu olan hastalarda,
  9. Malign hipertermi özgeçmişi olan hastalarda,
  10. Kardiyak ve/veya pulmoner rezervi azalmış olan hastalarda,
  11. Hamile hastalarda
  12. Üst solunum yolu enfeksiyonu olan hastalarda kontrendikedir.
 
Genel Anestezi Verilmesi Durumunda Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Nelerdir ?
Öncelikle ayaktan genel anestezi verilmesi amacıyla hastaların risk grupları içinde hangi kategoriye girdiğini iyi saptamamız gerekmektedir. Bu amaç ile günümüzde en yaygın kullanılan ve Amerikan Anesteziyologları Birliği’nin ( American Society of Anesthesiologists-ASA ) yaptığı sınıflamadır.
 
Buna göre hastalar genel durumlarına ve taşıdıkları anestezi riskine göre 5 grupta toplanırlar. 
 
ASA I:
Normal, sistemik bir bozukluğa neden olmayan, cerrahi patoloji dışında bir hastalık veya sistemik sorunu olmayan sağlıklı kişidir. Ayaktan genel anestezi uygulamasına elverişlidir.
 
ASA II:
Cerrahi girişim gerektiren nedene veya başka bir hastalığa (hafif derecede anemi,  kronik bronşit, hipertansiyon, amfizem, şişmanlık, diabet gibi ) bağlı hafif bir sistemik bozukluğu olan kişidir. Ayaktan genel anestezi altında müdahale yapılabilir.
 
ASA III:
Aktivitesini sınırlayan, ancak güçsüz bırakmayan hastalığı  (hipovolemi, latent  kalp yetmezliği, geçirilmiş myokard enfarktüsü, ileri diabet, sınırlı akciğer  fonksiyonu gibi) olan kişidir.Bu grup hastalar ancak stabil duruma getirildikleri takdirde ayaktan genel anestezi altında tedavi görebilirler.
 
ASA IV:
Gücünü tamamen yitirmesine neden olup hayatına sürekli bir tehdit oluşturan bir hastalığı (şok, dekompanse kalp veya solunum sistemi hastalığı, böbrek, karaciğer yetmezliği) olan kişilerdir. Ayaktan genel anestezi verilmesi risktir. Ancak hastane şartlarında yatırılarak anestezi verilmesi uygundur.
 
ASA V:
Ameliyat halinde olsa da olmasa da 24 saatten fazla yaşaması beklenmeyen, son ümit olarak cerrahi girişim yapılan ölüm halindeki kişidir.
 
  Bu bilgilerin ışığı altında ayaktan genel anestezi verilirken dikkat edilecek hususları şu şekilde özetleyebiliriz:
  1. Kan transfüzyonu gerektiren postoperatif komplikasyon olasılığı yüksek, postoperatif immobilizasyon gerektiren şiddetli postoperatifağrıya neden olan girişimler ayaktan yapılmazlar.
  2. Hastaların fizik durumlarının genellikle ASA I ve ASA II’ ye uyması istenir. Ancak stabil durumdaki ASA III’e dahil hastalarda kabul edilmektedir.
  3. Hastanın kendisinin veya çocuksa yakınlarının kültür durumu, hastaneye yakınlık ve ulaşım olanakları dikkate alınmalıdır.
  4. Hastanın ameliyat öncesinde uyması gereken kurallar ve ameliyat sonrasında çıkabilecek sorunlarda ne yapması gerektiği ayrıntılı ve basit bir biçimde açıklanmalı ve bunlar yazılı olarak verilmelidir.
Genel Anestezi Altinda Dental Tedavileri Öncesi Ve Sonrasinda Neler Yapilmalidir?
  1. Genel anestezi verilecek hasta ile ilgili detaylı bir anamnez alınır ve diş hekimliği açısından muayenesi yapılır. Genel sistemik değerlendirmelerin ve fizik muayenenin yapılması amacıyla ilgili konsültan hekimlere operasyondan önce başvurulur. 
  2. Konsültasyon öncesi hastanın; hemoglobin, hematokrit,lökosit ve kanama pıhtılaşma zamanına ait kan tetkikleri yaptırılır.Yetişkin hastanın kendisine çocuk hastanın anne ve babasına operasyon öncesinde ve sonrasında uyulacak hususlar yazılı olarak verilir. Özellikle operasyondan 4 saat öncesinden başlamak suretiyle hastanın hiçbir şey yememesi ve içmemesi sağlanır. 
  3. Operasyon öncesinde unutulmaması gereken medikolegal zorunluluğu olan bir işlem de hastaya, çocuk hasta ise ebeveynlerine operasyon esnasında doğabilecek anestezi ve cerrahi komplikasyonların bilincinde olduklarına dair izin belgesinin imzalatılmasıdır.
  4. Operasyon günü yarım saat öncesinden müdahale edecek ekip operasyon salonunda hazır bulunmalıdır. Bundaki amaç çocuğun müdahale öncesinde, genel anestezi uygulamasından önce aç olup olmadığının kontrolü, premedikasyon düşünülmüş ise bu uygulamanın yapılıp yapılmadığının saptanması ve son olarak fizik bakısının yapılmasıdır.
  5. Operasyon salonunun araç ve gereçlerinin hazırlanmasında olabildiğince steril çalışılır. Steril olan aletlerin steril örtüler üzerine yerleştirilmesi gerekir. 
  6. Restoratif amaçlı dental müdahalelerde geçerli olan temiz teknik ya damodifiye steril teknik olarak adlandırılan yöntem genel anestezi altındaki benzer dental uygulamalar için de geçerlidir . 
  7. Ancak restoratif dental girişimlerde de hekim ve yardımcı asistanı, hastane ortamlarında ortaya çıkma olasılığı bulunan çapraz enfeksiyon riskine karşı, steril eldiven ve maske ile çalışılmalıdır. Hasta steril örtülerle izole edilmelidir. Bunda amaç temiz bir çalışma sahası oluşturmanın yanında hastanın vücut ısısının kaybını önlemektir.
  8. Genel anestezi altındaki intraoral cerrahi müdahalelerde ise cerrahi el dezenfeksiyonu, steril giysiler, steril eldiven, maske ve kep kullanılmalıdır.
  9. Dental müdahale ekibi 1 dişhekimi, 2 yardımcı asistandan oluşmalıdır. Birinci asistan müdahale esnasında yardımcı olurken, 2. asistan da gerekli aletleri verme, dolgu malzemelerini hazırlama gibi işleri yürütmelidir. Genelanestezi altında çalışan dental ekip süratli ve kaliteli çalışmalıdır.
  10. Hasta ekstübe edildikten sonra uyandırılır ancak tam olarak kendine gelmesi tüm monitörizasyon koşullarının da bulunduğu derlenme odasında izlenmelidir. 
  11. Bu amaçla hasta anestezist ve dişhekiminin refaketinde derlenme odasına getirilir.Postoperatif olarak hastanın vital  bulguları her 15 dakikada bir kontrol edilir
  12. Hastadan diş çekimi yapıldıysa hemostaz durumu kontrol altında tutulur. Olguların gereksinimlerine göre reçeteleri düzenlenir. Hasta yakınlarına  operasyon ve hastanın durumu hakkında bilgi verilir, operasyondan sonra dikkat edilecek hususlar ve talimatlar belirtilir, olası komplikasyonlar için diş hekiminin telefon numarası verilir. Vital bulguları stabil hale gelen ve tümüyle normale dönen hasta refakati eşliğinde taburcu edilir.
Genel Anestezi Güvenlimidir?
Ağır sistemik hastalığı olan bireylerin de gelişen teknoloji ile birlikte ağız-diş sağlıklarının arttığını ve butür hastalarda da artık rahatlıkla dental tedavilerin yapılabildiğini göstermektedir.
Gelişen teknoloji ile birlikte ağır sistemik rahatsızlığı olan hastaların  dental tedavileri de genel anestezi altında başarı ile yapılmaktadır. Bu tedavilerde öncelikle olarak hastanın varsa ağrılarının geçirilmesine daha sonra ise çiğneme fonksiyonunun geri kazandırılmasına çalışılmaktadır.Ayrıca diş hekimlerinden korkan hastalar için de genel anestezi bir seçenek olarak bulunmaktadır. Büyük cerrahi girişimlerde de hasta konforu artmaktadır.Zaman içerisinde genel anestezi alma zorunluluğu olan hastalarda ve genel anesteziyi tercih eden hastalarda bütün işlemler rahatlıkla yapılabilecektir.